Diş İmplantları Ve İmplant Parçaları

Diş İmplantları ve implant Parçaları

Aynaya bakıp gülümsediğinizde sadece dişlerinizi görürsünüz. Ancak bir diş restorasyonunun (kaplamasının) yüzeyinin altında, doğayı taklit etmek için tasarlanmış karmaşık bir mühendislik dünyası yatar. Diş eksikliğini gidermeyi düşünen hastalar için terminoloji bazen kafa karıştırıcı olabilir. "Abutment", "ölçü postu" ve "çıkış profili" gibi terimler genellikle yabancı bir dil gibi duyulur.

Ancak bu bileşenleri anlamak çok önemlidir. Modern diş hekimliği literatüründe ¹ belirtildiği gibi, implant diş hekimliği "restorasyon odaklı bir hizmettir"; yani dişinizin nihai görünümü ve işlevi, diş etinin altında hangi parçaların kullanılacağını belirler.

Diş implantının kendisi, genellikle vida şeklinde olan ve cerrahi olarak çene kemiğine yerleştirilen tıbbi bir cihazdır. Birincil görevi, eksik bir dişin kökünün yerini almaktır. Bir implantın başarısı, osseointegrasyon adı verilen biyolojik bir sürece dayanır. İlk olarak Per-Ingvar Brånemark tarafından tanımlanan bu terim yaşayan kemiğiniz ile yük taşıyan implant yüzeyi arasındaki doğrudan yapısal bağlantıyı ifade eder. Basitçe söylemek gerekirse, kemiğiniz implantla kaynaşır ve onu yerine kilitler.Çoğu implant, tıpta uzun bir başarı geçmişine sahip olan saf titanyum veya titanyum alaşımından yapılır4. Farklı çene boyutlarına uyum sağlamak için çeşitli genişlik ve uzunluklarda (genellikle 2 mm'lik artışlarla) üretilirler.

• Gövde: Kemiğin içine giren yivli (ivli) kısımdır . Bazı tasarımlar, yumuşak kemiği sıkıştırmak ve stabiliteyi artırmak için (doğal bir diş kökü gibi) konik yapıdadır .

• Bağlantı (Connection): İmplantın diş restorasyonuyla (protez parçasıyla) buluştuğu yerdir. Her şeyi bir arada tutan kritik halka budur

İmplant kök ise, dişi ona nasıl tuttururuz? Bir bağlantı kullanarak. Modern diş hekimliğinde kullanılan iki ana bağlantı türü vardır:

Orijinal implant protokolleri "dış altıgen (external hex)" tasarımı kullanırdı⁹. İmplantın tepesinden dışarı çıkan küçük, altıgen şeklinde bir vida başı hayal edin. Protez parçaları bu altıgenin üzerine otururdu. Uzun yıllar başarılı olsa da, bu tasarım başlangıçta sadece implantı kemiğe vidalamak için tasarlanmıştı, tek bir kronun dönmesini engellemek için değil¹⁰.

Gücü ve stabiliteyi artırmak için üreticiler iç bağlantılar geliştirdiler¹¹. Bir şeklin dışarı çıkması yerine, implantın içine işlenmiş (altıgen veya koni gibi) bir yuva bulunur.

• Dayanıklılık: Laboratuvar testleri, iç bağlantıların dış bağlantılara göre genellikle daha güçlü ve daha stabil olduğunu göstermiştir^12121212.

• "Klik" Sesi: Certain Internal Connection gibi gelişmiş sistemler, duyulabilir ve hissedilebilir bir "klik" sesi özelliğine sahiptir^13131313. Bu, diş hekiminin parçaların implantın içine mükemmel bir şekilde oturduğunu bilmesini sağlar

• Platform Switching (Platform Değiştirme): Bazı modern implantlar, "platform switching" adı verilen bir tasarım kullanır¹⁴. Bu, bağlantı parçasının implant platformundan biraz daha dar olduğu ve implantın tepesindeki kemik seviyesini korumaya yardımcı olduğu gösterilen bir tasarım özelliğidir¹

3. İyileşme Evresi: İyileşme Başlıkları (Healing Abutments)

İmplant yerleştirildikten sonra diş eti dokusunun iyileşmesi gerekir. Ancak diş etinin dümdüz iyileşmesini istemeyiz; bir diş şeklinde iyileşmesini isteriz. İşte burada iyileşme başlıkları devreye girer¹⁶.

• Standart İyileşme Başlıkları: Bunlar stok metal kapaklardır¹⁷. İşlevsel olsalar da genellikle tam yuvarlaktırlar, oysa doğal dişler nadiren tam yuvarlaktır¹⁸.

• Kişiye Özel ve Anatomik İyileşme Başlıkları: Doğal bir görünüm yaratmak için diş hekimleri uygun bir çıkış profili (emergence profile) hedefler¹⁹. Bu, dişin diş etinden çıkarken sahip olduğu konturu ifade eder. EP (Emergence Profile) Sistemi gibi sistemler, doğal kesici veya azı dişlerinin boyutunu taklit etmek için dışa doğru genişleyen iyileşme kapakları kullanır²⁰.

• Kodlanmış İyileşme Başlıkları: Dijital diş hekimliği çağında, bazı iyileşme başlıklarının (BellaTek Encode gibi) üzerinde özel kodlar ve işaretler bulunur^21212121. Diş hekimi bu kodları bir ağız içi kamerayla tarayabilir ve bu sayede iyileşme başlığını çıkarmadan laboratuvara implantın tam olarak nerede olduğunu bildirebilir²².

4. Pozisyonu Yakalamak: Ölçü Postları (Impression Copings)

Yerine tam oturan bir kaplama yapmak için diş laboratuvarının ağzınızın hassas bir kopyasına ihtiyacı vardır²³. İmplant diş etinin veya iyileşme başlığının altında gizli olduğu için, diş hekimi implantın konumunu fiziksel bir modele aktarmak amacıyla ölçü postları kullanır.

1. Transfer (Kapalı Kaşık) Tekniği: Konik şekilli parçalar implanta vidalanır. Üzerlerine ölçü maddesi yerleştirilir. Kaşık ağızdan çıkarıldığında parça ağızda kalır, diş hekimi onu çıkarır ve ölçünün içine yerleştirir.

2. Pickup (Açık Kaşık) Tekniği: Bu parçaların, ölçü kaşığındaki bir delikten (pencereden) dışarı çıkan uzun vidaları vardır^26262626. Malzeme sertleştiğinde diş hekimi vidaları gevşetir ve parça ölçünün içinde kalarak ağızdan çıkar. Bu yöntem, çoklu implantlar için genellikle daha hassas kabul edilir²⁷.

3. Dijital Alternatif: Scan Body (Tarama Gövdesi)

Giderek artan bir şekilde, diş hekimleri macun kıvamındaki ölçü maddelerini atlıyorlar. İmplanta Scan Body adı verilen özel bir işaretleyici yerleştirirler 28ve ağız içi bir kamera kullanarak 3 boyutlu dijital bir fotoğraf çekerler29. Bu dijital dosya, restorasyonu oluşturmak için bir freze merkezine gönderilir.

5. Bağlayıcı Parça: Abutment (Dayanak)

Abutment, implanta vidalanan ve üzerindeki nihai kronu (beyaz diş kısmını) destekleyen bileşendir. Bunu, kaplamanın üzerine oturduğu dişin kesilmiş hali (güdük) gibi düşünebilirsiniz. Birkaç türü vardır:

Bunlar önceden üretilmiş metal postlardır (genellikle titanyum)³¹. Uygun maliyetlidirler ve çeşitli şekil ve açılarda gelirler. GingiHue postları gibi bazıları, altın rengi titanyum nitrür ile kaplanmıştır. Bu sıcak renk, ince diş eti dokusundan gri bir metal gölgesinin görünmesini önleyerek daha doğal bir görünüm sağlar.

En iyi estetik sonuçlar için "stok" parçalar bazen yeterli değildir.

• UCLA Abutmentlar: Bunlar, laboratuvarın doğrudan implant seviyesinden başlayarak kişiye özel bir şekil modellemesine ve döküm yapmasına olanak tanır^34343434. İmplantın mükemmel derecede düz olmadığı durumlarda açıları düzeltmek için mükemmeldirler.

• CAD/CAM Abutmentlar: Bilgisayar destekli tasarım kullanılarak, bir teknisyen sizin benzersiz diş eti hattınız için özel bir abutment tasarlar. Bir makine daha sonra bu parçayı som bir titanyum veya zirkonyum bloğundan kazır (frezeler)^35353535. Bu, en üst düzeyde hassasiyet sunar.

Ağzın ön bölgesi için metal abutmentlar bazen koyu gölgelere neden olabilir. Zirkonyum (güçlü bir seramik), beyaz renklidir ve biyouyumludur³⁶. Doğal bir yarı saydamlık sunar ve diş eti dokusunun ona temiz bir şekilde yapışmasını sağlar. Ancak, çiğneme kuvvetlerine dayanacak kadar kalın olduklarından emin olmak için dikkatlice tasarlanmalıdırlar.

• Multi-unit (Çoklu Ünite) Abutmentlar: Tam ark dişlerin değiştirildiği durumlarda (All-on-4 konsepti gibi) kullanılır. Açıları düzeltir ve büyük bir köprünün vidalanmasına olanak tanır.

• LOCATOR Abutmentlar: Hareketli protezler (damak protezleri) için kullanılır. Bir "çıtçıt" gibi hareket ederek protezi implantların üzerine güvenli bir şekilde kilitler.

Tüm bu sistemi bir arada tutan şey, yüksek mühendislik ürünü küçük bir vidadır.

Son olarak, görünür kaplama (kron) alttaki abutmenta iki şekilde tutturulabilir:

1. Siman (Yapıştırma) Tutuculu: Kron, tıpkı doğal bir diş üzerindeki kaplama gibi abutmenta yapıştırılır. Çiğneme yüzeyinde vida deliği olmadığı için çok doğal görünür.

2. Vida Tutuculu: Kronun tepesinde küçük bir delik vardır ve bir vida bu delikten geçerek doğrudan implanta ulaşır. Delik, diş renginde dolgu malzemesiyle kapatılır. Buradaki avantaj geri sökülebilirliktir (retrievability); porselen kırılırsa diş hekimi tamir etmek için vidayı kolayca söküp çıkarabilir.

Diş implantları sadece basit vidalar değildir; yüksek teknolojili bileşenlerden oluşan sofistike sistemlerdir⁴⁹. Kemiğinizle kaynaşan implant gövdesinden, diş eti hattınızı şekillendiren özel abutmenta ve her şeyi sıkıca tutan altın kaplama vidaya kadar her parça hayati bir rol oynar.